De resultaten bouwen voort op het eindrapport ‘Regelbare drainage met subirrigatie en hogere slootpeilen in regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden’ (april 2024) en zijn aangevuld met meetgegevens van 2024 tot en met december 2025. De meeste bodems in deze regio worden als grasland gebruikt binnen melkveehouderijen en vertonen op de lange termijn bodemdaling, emissie van broeikasgassen en nutriëntenverlies. Sinds 2020 onderzoeken drie unieke veldproeven de toepassing van een Actief Waterinfiltratie Systeem (AWIS) in combinatie met verhoogde slootpeilen als mogelijke oplossing.
Toelichting bij de grafische weergave
Doelen: Naast de in de afbeelding genoemde doelen is natuurlijk de belangrijkste vraag voor welke management keuzes de agrariër gesteld wordt bij deze vernatting.
Werking van AWIS: AWIS is een goede oplossing om de genoemde doelen dichterbij te brengen. Het is een kwetsbaar systeem met veel onderhoud en inzet van de agrariër. Op regioniveau moet gezocht worden naar een veel robuuster systeem.
Resultaten:
- AWIS vermindert/reduceert de bodemdaling
Uit metingen blijkt dat het maaiveld op het proefperceel (2,5 mm/jaar) 2,3 keer minder daalt dan op het referentieperceel (5,6 mm/jaar). Ook in 2024 en 2025 blijft de variatie in maaiveldhoogte in de tijd kleiner op het proefperceel, terwijl de dynamiek op het referentieperceel duidelijk groter is. Het verschil in maaiveldhoogteontwikkeling laat zien dat het maaiveld op het referentieperceel sterker afneemt dan op het proefperceel. De proef maakt daarmee aantoonbaar verschil in het vochtprofiel van de klei-op-veenbodem én in de bodembeweging — een duidelijk positief resultaat.
- Slootpeilen zijn succesvol verhoogd. AWIS zorgt voor een hogere grondwaterstand (vernatting), wat vooral in droge jaren (2022, 2023, 2025) zeer effectief is.
- In 2027 onderzoeken we de effecten van AWIS op de biodiversiteit
- AWIS ondersteunt het landelijk beleid om de uitstoot van CO2 te reduceren en de bodemdaling te vertragen
Kanttekening:
– Werking en Kwetsbaarheid: De systemen werken, maar er komen storingen voor (verstoppingen pompfilters, uitval sensoren).
– Kritieke Factor: De juiste bediening van AWIS door agrariërs (instellen vlotters, pompen aan/uit) is cruciaal voor het succes. Te laat of te laag sturen van waterstanden vermindert direct de winst in het tegengaan van bodemdaling.
– Beperkingen in het Veld: De vorm van het maaiveld (holle percelen) en de aanwezigheid van greppels kunnen de stijging van het grondwaterpeil beperken. Hierdoor is de watersturing complexer.
Conclusie: AWIS in combinatie met verhoogde slootpeilen kan bodemdaling vertragen, het vochtprofiel verbeteren en bijdragen aan duurzame water- en bodemdoelen, mits de systemen zorgvuldig worden bediend en onderhouden.
